• Twitter
  • Facebook
  • Youtube
  • Instagram

TÜRK KADIN HAYATINDA ÖNEMLİ GELİŞMELER

TÜRK KADIN HAYATINDA ÖNEMLİ GELİŞMELER

HABERLER | 16 Mart 2016 - 09:51

Karahanlılardan sonra İslamiyet’i kabul eden Selçuk Türkleri, Anadolu’ya yeni dinleriyle birlikte onuncu asırda gelirler. İslamiyet’in etkisiyle sosyal durumu değişmeye başlayan Anadolu kadını her şeye rağmen henüz hareme kapatılmamış, günlük yaşamda erkekle birlikte yer alırlar. Lakin İstanbul’un fethiyle imparatorluk haline gelen Osmanlı Devleti, İran ve Bizans saraylarının da etkisiyle eski geleneklerinden kopmaya başlar. Fatih dönemine kadar yüzleri kapalı olmayan kadınlar, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde zamanla sosyal hayattan kopartılır. Kocası ve akrabası dışında hiçbir erkekle görüşemeyen ve ev dışındaki yaşamı oldukça sınırlı olan kadınlar ancak düğün, doğum, ölüm mesire veya akraba ziyareti gibi sebeplerle dışarı çıkabilirdi. Buna rağmen Osmanlı’da köylü kadını şehirdekine nazaran içeriye hapis değildi. Erkekten kaçma ve örtünme konusunda daha rahat davranırlardı. Bunun yanı sıra hem bağda bahçede çalışan hem de evde halı, kilim dokuyan köylü kadını üretime yönelik işleri erkeklerle birlikte paylaşırdı. Bir nevi geçinmek için çalışan köylü kadını, eve hapis tüketici şehirli kadınlara nazaran daha özgürdü.



Tanzimat’la birlikte gelen batılı anlayış ile gerek devrin aydınları gerekse eğitimli kadınlar kadının toplumdaki yerini sorgulamaya başlar. Batılılaşma yolunda atılan adımların yanı sıra savaşların yol açtığı ekonomik sıkıntı sonucunda kadın yavaş yavaş çalışma hayatında yerini alır. Bir başka deyişle kadına ev içinde iyi bir anne ve iyi bir eş olma misyonun yanında dışarıda da gerek ailesine gerekse ülkesine katkıda bulunacak çalışma imkânı sunulur.

İşte tam da bu zamandan Cumhuriyet Dönemi’ne kadar kadına dâir bazı önemli olaylar:

Tarih Olay

1839 Tanzimat Fermanı ilan edildi.

1843 Tıbbiye Mektebi’nde kadınlar için ebelik kursu açıldı.

1844 Onvize Otto, kadın haklarını savunmak amacıyla faaliyete geçti.

1847 Osmanlı Devleti, Afrika kıtasında esir ticaretini yasakladı.

1847 Hukuken kız ve erkek evlada eşit miras hakkı tanıyan İrade-i Seniyye yayınladı.

1848 Dünyanın ilk feminist kongresi Amerika’da toplandı ve “Bağımsızlık Bildirisi” yayınlandı.

1856 Islahat Fermanı ilan edildi.

1858 Osmanlı Maarif Nezareti tarafından Sedarete, kız çocukları için rüştiye açılmasının, millet kalkınmasına misal olacağı gerekçesi ile teklifte bulundu.

1859 İlk kız rüştiyesi Sultanahmet’te açıldı.

1865 Mithat Paşa tarafından ilk sanat okulu Ruscuk’ta açıldı.

1868 Terakki Gazetesi kadınlar için “Mukadderat” ekini yayınladı.

1869 İstanbul’da ilk kız sanayi okulu açıldı.

1870 Dar-ül Muallimat (Kız Öğretmen Okulu) açıldı.

1873 17 genç kız, Dar-ül Muallimat’tan mezun olup göreve başladı.

1875 İstanbul’da Amerikan Kız Koleji açıldı.

1878 Üsküdar’da kız sanat okulu açıldı.

1880 Şemsettin Sami’nin “Kadınlar” adlı eseri yayınlandı.

1880 Kızlar için ilk idadi açıldı.

1882 İstanbul nüfus sayımında kadınlar da sayıldı.

1883 İstanbul’da, Dersaadet Kız Sanayi Mektebi açıldı.

1885 Üsküdar’da, Neharı Kız Sanayi Mektebi adıyla iki okul açıldı.

1889 2. Abdülhamit kadınların çarşafla sokağa çıkmasını yasakladı.

1892 İstanbul’da ilk doğum kliniği kuruldu.

1895 Yazarlarının tamamı kadın olan “Hanımlara Mahsus Gazete” çıkarıldı.

1896 Fatma Aliye’nin öncülüğünde, ilk kadın derneği olan “Muhadenet-i Nisvan (Kadın Dayanışması)” kuruldu.

1897 Selanik’te çıkan “Mefharet” adlı kadın dergisi, Meşrutiyet’in ilanını kutlamak için “Yaşasın Millet Meclisi” yazdı. Böylece ilk defa “Meclis-i Mebusan” değil, Millet Meclisi deyimi kullanıldı.

1905 İstanbul Kadırga’da ebe mektebi ve doğumhanesi açıldı.

1908 İttihat ve Terakki Kadınlar şubesi açıldı.

1909 Halide Edip tarafından Teali-i Nisvan (Kadınların Yükselmesi) Derneği kuruldu.

1910 “Kadın Dergisi” İstanbul’da yayına başladı.

1911 Kızlar için ilk lise açıldı.

1913 Belkıs Şevket ilk uçağa binen kadın oldu.

1914 Dar-ül Muallimat-ı Aliye adını da alan İstanbul Kız Öğretmen Okulu’na bağlı “İnas Darülfununu (Kız Üniversitesi) açıldı.

1914 İstanbul Darülfunun’nda kızlara yönelik konferanslar başladı.

1918 Darülbedayi’ye ilk defa kız öğrencileri alındı. Behire, Memduha, Beyza, Refika ve Afife Hanımlar Darülbedayi’ye girdi.

1919 Halide Edip, Sultanahmet Mitingi’nde konuştu.

1920 İlk kadın avukat Süreyya Ağaoğlu, İstanbul Hukuk Fakültesi’ne kayıt oldu.

1920 Afife Jale, Yamalar piyesindeki Emel rolü ile Kadıköy Apollon Tiyatrosu’nda sahne aldı.

1921 Avrupa’ya ilk kız öğrencileri gönderildi.

1921 Darülbedayi’ye Müslüman kadınların çalıştırılması yasaklandı.

1922 İlk kadın doktor olan Safiye Ali, Nuruosmaniye’de muayenehane açtı.

1922 Haydarpaşa Tıp Fakültesi’nde 10 kız öğrenci öğrenime başladı.

1923 İki Türk kadını Bedia Muvahhit ve Neyyire Neyir, ilk olarak Halide Edip’in “Ateşten Gömlek” eseriyle beyaz perdede göründüler.

1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde kız ve erkeğe eşit haklar sağlandı.

1926 Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi ve resmi nikah uygulanmaya başlandı.

1926 Çocuk Esirgeme Kurumu’nun kurucularından Hamiyet Hulusi Hanım “En Faziletli Kadın” seçildi.

1928 Kız enstitüleri açıldı.

1929 İlk Türkiye güzellik yarışmasını Feriha Tevfik kazandı.

1934 Kadına milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.

1936 İlk köylü kadın milletvekili Satı Çırpan, meclise girdi.

1936 İlk kadın havacı Sabiha Gökçen askeri pilot oldu.

1936 Halet Çambel ve S. Fetgeri Aseni adlı kadın sporcular ilk defa Berlin Olimpiyatları’na katılan Türk kadınları oldular.*

*Kronolojik bilgi, Meral Altındal’ın Osmanlıda Kadın adlı eserinden derlenmiştir.

 


 

 

Herhangi bir yorum yapılmadı, ilk yorumlayan siz olun
Yorumunuz onaylandıktan sonra yayınlanacaktır..
 
 
Yukarı